ร้านรวงบางร้าน อาคาร สถานที่บางแห่งที่ดูเหมือนอยู่ต่างประเทศตามหัวเมืองใหญ่ในบ้านเราได้รับการแปลงโฉมให้ ‘เหมือน’ กับที่ที่มันจากมา เราหอบซานโตรินีมาไว้ที่ชะอำ ย้ายปาลิโอมาไว้เขาใหญ่ ล่าสุดยกฮิโนกิมาอยู่เชียงใหม่อีกด้วย เรามีชานมไข่มุกไต้หวันที่เจ้าของร้านเป็นคนไทยแท้ และสรรพสิ่งอีกมากมายที่เราล้วนแต่พาวัฒนธรรมภายนอกเข้ามาสู่บ้านเมืองของไทย

จริงอยู่ที่เรามักนำของจากต่างแดนเข้ามาเป็นทั้งต้นทุนและแรงบันดาลใจใหม่ๆ ให้กับคนในท้องถิ่น แต่ก็ใช่ว่าเราจะทำแบบนั้นอยู่ฝ่ายเดียว เพราะแน่นอนว่ามีหลายชาติที่ก็สนใจนำวิถีและความเป็นอยู่แบบไทยเข้าไปสู่มาตุภูมิของเขาเช่นกัน ลองมาดูกันว่ามีวัฒนธรรมอะไรบ้างที่ชาวต่างชาติต่างภาษาติดอกติดใจจน 'ยก' อะไรไทย ๆ กลับไปไว้ยังบ้านเกิดของตน

©blog.livedoor.jp

เลื่องชื่อ ลือชา ‘อาหารไทย’

  • ปากท้องเป็นเรื่องสำคัญและเมืองไทยก็ไม่เคยขาดรสชาติ ประเทศไทยได้ชื่อว่าเป็น ‘ครัวของโลก’ มายาวนาน นักท่องเที่ยวหลายเสียงต่างยอมรับว่า อาหารไทยนับเป็นอาหารที่มีเมนูและรสชาติหลากหลายมากที่สุดชาติหนึ่งในโลก หนำซ้ำยังเป็นดินแดนที่อาหารร้านรวงเปิดทำการเพื่อผู้คนทั้งในท้องถิ่นและผู้มาเยือนอย่างไม่หยุดหย่อนไม่ว่าจะเป็นช่วงใดของวันก็ตาม อาหารไทยจึงโด่งดังติดอันดับอาหารที่อร่อยที่สุดในโลก1  แถมกูเกิลยังมีวันเฉลิมฉลองให้ ‘ผัดไทย’ อีกด้วย2
     
  • เมื่อไม่นานมานี้ ‘ร้านข้าวแกง’ ที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น สร้างเสียงฮือฮาและความประทับใจให้กับลูกค้าทั้งไทยและเทศที่พากันแวะเวียนไปกินไม่ขาดสาย เพราะร้านข้าวแกงแห่งนี้มีความพิเศษตรงที่การตกแต่งภายในร้านทั้งหมด ‘ถอดแบบ’ มาจากเมืองไทยแบบไม่มีพร่อง ทั้งหม้อใส่แกง ถาดกับข้าว ทัพพี เฟอร์นิเจอร์ทุกชิ้น  แม้แต่รายละเอียดเล็ก ๆ ก็เก็บได้หมดจดจนไม่เหลือคราบความเป็นญี่ปุ่นไว้ให้เห็น ยิ่งไปกว่านั้นคือ รสชาติอาหาร จากคนที่ไปลิ้มลองแล้วต่างยอมรับเป็นเสียงเดียวกันว่า อร่อยเหมือนกินอยู่ที่เมืองไทยจริง ๆ
     
  • เจ้าของร้านข้าวแกง ไทโกฮัง เซนซู ยะไต (タイごはん 泉州屋台) เป็นเพียงคู่สามีภรรยาชาวอาทิตย์อุทัยแท้ ๆ ที่หลงใหลในอาหารและวิถีชาวบ้านแบบไทย สองสามีภรรยาจึงหอบหิ้วความชอบและลอกเลียนความเหมือนไปเปิดร้านข้าวแกงขายในห้องแถวย่านธุรกิจใจกลางกรุงโตเกียว ทุกเที่ยงจะเห็นคนมาต่อคิวยาวเหยียดเกือบจรดถนนใหญ่ ยังไม่พอ เจ้าของร้านยังมีรถตุ๊กตุ๊กที่ขนมาจากเมืองไทยซึ่งมักจะถูกนำมาจอดไว้หน้าร้านเพื่อสร้างบรรยากาศและอารมณ์ไทย ๆ เพิ่มเติม จนสร้างความประทับใจไม่รู้จบให้ลูกค้าต้องกลับมารอต่อคิวในทุกมื้อเที่ยง

©Unsplash.com/Asa Rodger

‘มวยไทย’ ศิลปะการต่อสู้ไทย สู่เวทีโลก

  • “จาพนมสร้างชื่อให้มวยไทย ดังเช่นที่บรูซลีทำให้กังฟู3 ” นานมากแล้ว ที่ศิลปะการป้องตัวอย่างมวยไทย ก้าวขึ้นไปสู่เวทีและสายตาชาวโลก อาจเป็นเพราะภาพยนตร์ที่มีจา พนม เคยวาดลวดลายมวยไทยเอาไว้ จนทำให้แม่ไม้มวยไทยกลายเป็นกีฬายอดนิยมที่ผสมผสานทั้งรากฐานทางวัฒนธรรมและความแข็งแกร่งแบบลูกผู้ชาย
     
  • มวยไทย ไม่ได้หมายถึงกีฬาและศิลปะการต่อสู้เพียงอย่างเดียว แต่ยังหมายรวมถึงภูมิปัญญาและวิถีแบบไทยที่สะท้อนออกมา ไม่ว่าจะเป็นการไหว้ครูก่อนขึ้นชก เพลงบรรเลงการชกที่ใช้ดนตรีแบบไทยดั้งเดิม และอีกหลายองค์ประกอบที่ทำให้มวยไทยเป็นมากกว่ากีฬา แต่ยังแสดงออกว่านั่นคือวัฒนธรรม
     
  • สิ่งที่ประทับใจชาวต่างชาติจนต้องขอร่ำเรียนรู้ก่อนนำกลับไปประกอบอาชีพและสร้างธุรกิจกอบโกยเม็ดเงินได้อยู่อย่างต่อเนื่องก็คือ มวยไทย บ้างก็ว่าเคยดูการต่อสู้ชนิดนี้ผ่านทางสื่อโทรทัศน์ เลยสนใจอยากจะมาเรียนรู้ด้วยตัวเอง
     
  • ค่ายมวยถูกเปิดในหลากหลายภูมิภาคนานาประเทศ แต่อาจหายากที่จะสอนชั้นเชิงมวยอย่างถูกต้อง และปฏิบัติตามธรรมเนียมอย่างครบถ้วน ค่ายมวยไทยแห่งหนึ่งในกรุงเบอร์ลินของเยอรมัน ที่มีชื่อว่า ค่ายมวยทรัพย์เย็น มีเจ้าของเป็นชาวเยอรมันแท้ ๆ ที่เคยมาฝึกและแข่งขันมวยไทยที่ประเทศไทย ค่ายมวยแห่งนี้โด่งดังและรู้จักกันดีในหมู่คนไทยและชาวเมืองเบอร์ลิน เพราะไม่ได้สอนเพียงการต่อสู้อย่างการชกมวยอย่างถูกต้อง แต่ยังเป็นค่ายมวยแห่งเดียวที่มีการสอนฟันดาบ โดยยึดการสอนตามตำราของสำนักดาบพุทไธสวรรย์4  นอกจากนี้ยังมีที่ปรึกษาเป็นอดีตนักมวยไทยที่จะคอยพานักมวยไปขึ้นสังเวียนและหาสปอนเซอร์มาสนับสนุนอยู่ตลอดเวลา 

‘เชียงใหม่’ กับสถาปัตย์ชาวไทยเหนือ บนจีนแผ่นดินใหญ่

  • ในเมื่อก่อนหน้านี้ยังมีเมืองหรือสัญลักษณ์ของเมืองยุโรปมาตั้งตระหง่านอยู่บนผืนดินจีน แล้วไยของดีจากไทยแลนด์จะไปอวดโฉมอยู่ในแดนมังกรบ้างไม่ได้
     
  • สิบสองปันนา ดินแดนน้อยในหุบเขาเขตปกครองตนเองของชนชาติไทบนแผ่นดินจีนแห่งนี้ ไม่มีอะไรที่เหมือนคนจีน เพราะเป็นชนชาติที่มีเชื้อสายเดียวกันกับคนไทย ในหน้าประวัติศาสตร์บันทึกไว้ว่า สิบสองปันนานั้นมีเมืองเอกเป็นเมืองตระกูลเชียง เช่นเดียวกับเชียงใหม่ ชื่อว่า เชียงรุ่ง แต่ปัจจุบันถูกผนวกเข้ากับจีนแผ่นดินใหญ่ในแคว้นยูนนานและปักหลักอยู่เป็นเมืองใต้สุดของแคว้น
     
  • เชียงใหม่ (สาขา 2) ถูกสร้างขึ้นที่สิบสองปันนาแห่งนี้ มีการสร้างสถาปัตยกรรมและอาณาบริเวณที่เหมือนกับเมืองเชียงใหม่เป๊ะ ๆ ทั้งรูปร่างหน้าตา และอารมณ์บรรยากาศ เรียกได้ว่าที่เชียงใหม่มีอะไร เราก็จะเห็นสิ่งนั้นที่สิบสองปันนา ไม่ว่าจะเป็นวัดวาอาราม เชียงใหม่ไนท์บาซาร์ และสิ่งที่เป็นเอกลักษณ์ของเมืองเชียงใหม่อีกมากมาย โดยมีเหตุผลแฝงจากการที่กระแสภาพยนตร์ชื่อดัง Lost in Thailand หรือ แก๊งม่วนป่วนไทยแลนด์ (2012) แรงจนรัฐบาลฉุดไม่อยู่ และกลัวว่าเม็ดเงินจะรั่วไหลออกนอกประเทศ จึงผลักดันในคนหันกลับมาเที่ยวในประเทศแทน
     
  • แต่เหตุผลลึกลงไปกว่านั้น การสร้างเมืองไทยในจีนนี้ เป็นความร่วมมือของไทยและจีน ที่ต้องการจะสร้าง “โครงการ 9 จอม 12 เชียง” ซึ่งเป็นโครงการความร่วมมือทางการค้าและวัฒนธรรมไทยภาคเหนือกับเมืองสิบสองปันนา มณฑลยูนนานนั่นเอง

©balenciaga.com

‘ดีไซน์ไทย’ บนรันเวย์แฟชั่นระดับโลก

  • ถุงสำเพ็งที่เราเรียกกันจนติดปากที่มีลักษณะเป็นถุงกระสอบขนาดใหญ่สำหรับใส่ของของได้ไม่อั้น กลายมาเป็นถุงมีราคาที่แทบเอื้อมไม่ถึง เมื่อแบรนด์หรูชื่อดังอย่าง Balenciaga นำเอาลายถุงที่ว่าไปเป็น ‘แรงบันดาลใจ’ สำหรับทำคอลเล็กชันกระเป๋าที่ชื่อ Bazar Shopper จนฮอตฮิตระดับโลก
     
  • ไม่ใช่เพียงแบรนด์เดียวที่รังสรรค์โปรดักส์ที่มีรูปร่างหน้าตาคุ้นเคยกับคนไทย หากเรานึกภาพกระเป๋าสานพื้นบ้านของคุณป้าคุณยายได้ ก็ยังถูกนำไปสร้างมูลค่าเพิ่มด้วยสีสันที่สดใสกว่าเดิมและแปะชื่อแบรนด์ Kate Spade เข้าไป เพียงเท่านี้ราคาก็เปลี่ยนไปมหาศาล จริง ๆ แล้วยังมีสินค้าและผลิตภัณฑ์ไทยขนานแท้อีกมากที่ถูกนำไปสร้างมูลค่าเพิ่มจากการไปเฉิดฉายอยู่บนรันเวย์ ที่ทุกครั้งเมื่อชาวไทยได้เห็นเป็นต้องขยี้ตาไปตาม ๆ กัน

จะภูมิใจตอนนี้ หรือหวงแหนตอนไหน นั่นคงไม่สำคัญเท่ากับการที่คนไทยรู้จักพลิกแพลงสิ่งที่เรามีอยู่ให้เข้ากับบริบทใหม่และบริบทโลกได้อย่างเหมาะสม เพราะบางทีเราอาจไม่ต้องรอให้ต่างชาติเอาไปทำ หากเราสามารถสร้างมูลค่าจากวัฒนธรรมใกล้ตัวขึ้นมาได้ และวันนั้นอาจจะเป็นตัวเราเองที่พาวัฒนธรรมแบบไทยๆ ออกไปอวดสู่สายตาประชากรโลก โดยที่ไม่ต้องบ่นเสียดายกันอีกต่อไป

1บทความ “The world's 50 best foods” จาก edition.cnn.com
2บทความ ทำไมวันนี้กูเกิลฉลองให้ 'ผัดไทย'  จาก voicetv.co.th
3 “Tony Jaa has done for muay thai what Bruce Lee did for kang fu” จากหนังสือ Very Thai Everyday Popular Culture ของ Philip Cornwel-Smith
44ก่อตั้งขึ้นมาตั้งแต่สมัยอยุธยา โดยเริ่มจากการใช้พื้นที่บริเวณวัดพุทไธสวรรย์เป็นที่ฝึกซ้อมเพลงอาวุธ 

ที่มาภาพเปิด: Unsplash/Xuan Nguyen

ที่มา
คลิป “ดูให้รู้ : ร้านข้าวแกงไทย สัญชาติญี่ปุ่น (9 ก.ย. 61)” จาก youtube.com
บทความ “ ‘ทรัพย์เย็น’ ค่ายมวยไทยพันธุ์แท้ในกรุงเบอร์ลิน ต่างชาติตั้งมั่นสืบสานศิลปะไทย” จาก news.thaipbs.or.th
บทความ “ตะลึง! เชียงใหม่ แห่งที่ 2 ในสิบสองปันนา ประเทศจีน” จาก travel.mthai.com
บทความ “จีนเปิด ‘เก้าจอมสิบสองเชียง’ หวังเป็นศูนย์กลางท่องเที่ยวลุ่มน้ำโขง” จาก icons.co.th
บทความ “10 แฟชั่นไทยดังไกลทั่วโลก บอกเลยว่าปังสุดๆ” จาก painaidii.com

เรื่อง : วนบุษป์ ยุพเกษตร