การออกไปเผชิญชีวิตในโลกกว้างเพื่อเก็บเกี่ยวประสบการณ์และไขว่คว้าหาความสำเร็จ หลายคนอาจตั้งเป้าหมายชีวิตของตัวเองไปข้างหน้าเพื่อเติมเต็มความต้องการให้ชีวิต แต่บางคนเหลียวหลังกลับมามองตนเอง มองสิ่งที่ผ่านมาในชีวิต และย้อนมองกลับไปยังต้นกำเนิดของตัวเอง

นอกจากจะเป็นเมืองเศรษฐกิจแล้ว ขอนแก่นยังเป็นอีกเมืองที่ศิลปะร่วมสมัยโดยเฉพาะสตรีทอาร์ตได้เริ่มเติบโตในหลายที่ผ่านมา และดึงดูดความสนใจของผู้คนมากมายให้ได้รู้จักกับศิลปะประเภทนี้ ซึ่งกลุ่มคนสำคัญที่จุดประกายกระแสของสตรีทอาร์ตในขอนแก่นก็คือกลุ่ม Dude Factory

กระแสของสตรีทอาร์ตที่เติบโตขึ้นในหลายเมืองของไทย สะท้อนให้เห็นว่าผู้คนเริ่มเปิดรับศิลปะแขนงนี้มากกว่าที่ผ่านมา โดยเฉพาะจังหวัดขอนแก่นที่ฟรอยด์และกลุ่ม Dude Factory คือกลุ่มที่เริ่มบุกเบิกให้คนในจังหวัดได้รู้จักกับคำว่าสตรีทอาร์ต

จากกลุ่มวัยรุ่นที่รักการเล่นกีฬาสเก็ตบอร์ดและบีเอ็มเอ็กซ์ นำพาให้พวกเขาได้รู้จักกับโลกของกราฟฟิตี้และสตรีทอาร์ต เกิดเป็นความหลงใหลจนเริ่มศึกษาด้วยตนเองผ่านวิดีโอและแมกกาซีนศิลปะ ประกอบกับที่พวกเขาเรียนด้านศิลปะเป็นทุนเดิม จึงเริ่มรวมกลุ่มกันสร้างงานศิลปะร่วมสมัยเพื่อให้เป็นทางเลือกใหม่ ไม่ใช่ศิลปะทั่วไปที่ทุกคนเคยเห็นกันอย่างชินตา

ในด้านเอกลักษณ์ ฟรอยด์มองว่าเขาไม่ได้ยึดติดหรือมีรูปแบบตายตัว แต่จะนำเสนอเกี่ยวกับเรื่องที่เขาสนใจอยู่ในขณะนั้นและจำเป็นต้องเชื่อมโยงกับผู้คน เนื่องจากว่างานสตรีทอาร์ตต้องทำในพื้นที่สาธารณะ ตัวผลงานจึงจำเป็นต้องมีปฏิสัมพันธ์กับผู้คนและสามารถสื่อสารหรือแสดงความเห็นต่อบางสิ่งเพื่อกระตุ้นสังคมได้ เพราะถ้าหากงานสตรีทอาร์ตไม่สามารถสื่อสารกับคนได้ ก็ไม่ต่างอะไรกับการวาดรูปธรรมดาบนกำแพง 

ผลงานที่น่าสนใจของเขาคือโปรเจ็กต์ Walls o(f)f Oddity หรือในชื่อไทยคือ “วาดแล้วลบออก” ที่ทำขึ้นในจังหวัดขอนแก่น ตัวงานพูดถึงการที่ภาครัฐและเอกชนต่างสนับสนุนบทบาทของสตรีทอาร์ทเพื่อใช้ส่งเสริมการท่องเที่ยว ทำให้เกิดคำถามว่างานสตรีทอาร์ตยังจะสามารถวิพากษ์ประเด็นทางสังคมได้อย่างตรงไปตรงมาอีกหรือไม่ หากต้องอยู่ภายใต้ระบบที่มีภาครัฐเข้ามาเกี่ยวข้อง จุดเด่นของผลงานชิ้นนี้คือเมื่อมันถูกสร้างขึ้นเสร็จสมบูรณ์ พวกเขาก็เก็บภาพและเปลี่ยนกำแพงเป็นสีดำ เพื่อตั้งคำถามกลับไปยังศิลปินสตรีทอาร์ต และเปิดโอกาสให้ร่วมกันสานต่อความคิดนั้นเป็นผลงานชิ้นต่อไป

นอกจากจะสร้างงานเป็นของตัวเองแล้ว Dude Factory ยังเปิด YMD ART SPACE ให้กับผู้ที่สนใจและคนทำงานศิลปะรุ่นใหม่ได้มีพื้นที่ในการแสดงและเผยแพร่ผลงานของตัวเอง อีกทั้งยังนำเอางานศิลปะจากหลากหลายแห่งมาจัดแสดงเพื่อกระตุ้นในเกิดแรงบันดาลใจในการทำงานศิลปะ และยังทำให้คนในพื้นที่มีทางเลือกที่จะเสพงานศิลปะมากขึ้น

แม้ศิลปะร่วมสมัยจะเติบโตไปมากในหลายปีที่ผ่านมา แต่ฟรอยด์มองว่าขอนแก่นยังขาดสภาพแวดล้อมของสังคมคนทำงานศิลปะที่เหนียวแน่นและเอื้อต่อการสร้างสรรค์งาน หากมองถึงต้นทุนทางศิลปะที่มีอยู่มากมายในภาคอีสาน ที่มีทั้งมหาวิทยาลัยที่สอนในเรื่องศิลปะและยังมีหอศิลป์ที่สำคัญอีกหลายแห่ง ประกอบกับเรื่องราวและประวัติศาสตร์ของตัวจังหวัดที่น่าสนใจ แต่ยังขาดคนนำเสนอมันออกมา ฟรอยด์และกลุ่ม Dude Factory จึงพยายามกระตุ้นในเกิดการเปลี่ยนแปลงสังคมของคนทำงานศิลปะขึ้นใหม่ โดยการนำศิลปินมาทำงานหรือแสดงงานให้มากขึ้น เพื่อให้เกิดการพบปะแลกเปลี่ยนประสบการณ์ที่เต็มไปด้วยสีสันและความสนุกสนาน

โดยสิ่งที่ทางกลุ่มคาดหวังไว้ ไม่ใช่เพียงแค่การสร้างงานบนกำแพง แต่สตรีทอาร์ตยังรวมถึงการทำงานศิลปะทุกประเภทในที่สาธารณะ งานประติมากรรม จิตรกรรม หรือภาพพิมพ์ ที่สะท้อนถึงทัศนคติของผู้สร้างผลงานต่อสังคม เรียกร้องให้ผู้คนหวนคิดถึงเรื่องราวต่างๆ และในบางแห่งสตรีทอาร์ตยังทำหน้าที่ปลุกสถานที่แห่งนั้นให้กลับมามีชีวิตได้อีกครั้ง เหมือนกับที่กลุ่ม Dude Factory ได้สร้างไว้ที่เมืองขอนแก่นนี้

ที่มา : บทสัมภาษณ์ ON THE WALL: FLOYD X DR. CAS ‘WALLS O(F)F ODDITY’ จาก sprayxbrush.com

รายงานวิจัย จากวัฒนธรรมกราฟฟิตีสู่งานสตรีทอาร์ตในประเทศไทย (From Graffiti Culture to Street Art in Thailand) โดย แมนฤทธิ์ เต็งยะ (Manrit Tengya)

เรื่อง : นพกร คนไว