วันที่ชีวิตของคนเมืองอยู่ห่างจากพื้นดินมากขึ้นเรื่อย ๆ การทำเกษตรหรือแม้แต่ปลูกพืชผักสวนครัวริมรั้วไว้กินเองก็เป็นเรื่องไม่ง่ายเหมือนเคย ชีวิตที่แคบลง เล็กลง ทำให้พื้นที่ทำกินก็ย่อขนาดไปด้วย 

ขณะที่ตึกสูงบางแห่งหรืออาคารพาณิชย์บางที่ปล่อยดาดฟ้าไว้ให้รกร้าง ก็เริ่มเปลี่ยนนำพืชสีเขียวมาเติมแต่ง ไม่เพียงแค่มีผักปลอดภัยไว้กิน แต่ยังช่วยลดความร้อนของตึกอีกด้วย ใครที่อยากเริ่มต้นชีวิตบนที่สูงกับสวนผักขนาดย่อม ลองมาดูขั้นตอนสร้าง “แปลงผักส่วนตัว” ที่ไม่ได้ต่างจากการปลูกผักบนพื้นดินมากนัก แต่ก็รายละเอียดปลีกย่อยและสิ่งที่ต้องระมัดระวังมากกว่าเดิมนิดหน่อย ดังนี้

เตรียมที่ทาง
ป้องกันน้ำรั่วซึม ปลูกต้นไม้ต้องรดน้ำ แต่เราคงไม่อยากนั่ง ๆ นอน ๆ อยู่แล้วเกิดน้ำหยดใส่หน้าหรือเฟอร์นิเจอร์ในบ้านแน่ ๆ ฉะนั้นการลงน้ำยากันซึมบนดาดฟ้าจึงเป็นเรื่องแรกที่ควรคำนึงถึง
ท่อระบายน้ำและพื้นที่ลาด ปัญหาน้ำขังบนดาดฟ้าและท่อน้ำอุดตันเป็นฝันร้ายของชาวสวนเมืองมือใหม่ การปรับพื้นที่ให้ลาดเอียงสักเล็กน้อยและวางท่อระบายน้ำที่ใหญ่พอก็เป็นสิ่งจำเป็น
ปรึกษาน้ำหนัก โดยตามหลักพื้นทางทางสถาปนิกบอกว่าตึกแถว-อาคารพาณิชย์ทั่วไป ต้องสร้างให้รับน้ำหนักได้ 200 กก./ตรม. เป็นมาตรฐานต่ำสุด ดังนั้นเราควรปรึกษาสถาปนิกก่อน หากไม่มั่นใจเรื่องโครงสร้างในการแปลงดาดฟ้าเป็นสวน

ออกแบบสวน ป้องกันแดด เลือกใช้ตาข่ายพรางแสง เพราะดาดฟ้าเป็นจุดรับแดดมากที่สุดเกือบตลอดทั้งวัน หากพืชผักได้รับแสงมากเกินไป อาการใบเฉาหรือแห้งตายก็อาจเกิดขึ้นได้
กันลมหน่อย เวลาลมพัดแรง ข้าวของบนดาดฟ้ารวมถึงต้นไม้ที่เราปลูกไว้อาจต้องปะทะลมไปเต็ม ๆ ฉะนั้นลองหาพืชเถาเลื้อยมาช่วยอีกแรง อาจเป็นพืชผักหรือต้นไม้ที่มีใบหนาสักนิดก็ช่วยได้
แปลงขนาดย่อม ขนาดที่เหมาะกับแปลงผักคนเมือง ควรอยู่ในรัศมีที่เราเอื้อมถึง (ยาวไม่เกิน 1 เมตรเป็นมาตรฐาน ปรับกว้างได้ตามชอบ แต่อย่าลืมเว้นระยะห่างระหว่างแปลงให้เดินผ่านได้ด้วย)
ขาดน้ำไม่ได้ เตรียมต่อก๊อกน้ำไว้ให้เพียงพอหรือต้องมีถังสำรองน้ำ หากคิดว่าไม่มีเวลารดน้ำสม่ำเสมอ ลองดูภาชนะรดน้ำอัตโนมัติเป็นทางเลือก เพื่อไม่ให้พืชผักต้องขาดน้ำตาย

วางแผนปลูก
เลือกวัสดุเตรียมพร้อม ด้วยพื้นที่ที่รับแดดเต็ม ๆ ซ้ำยังรับน้ำหนักได้ไม่มากเท่าพื้นดิน สิ่งแรกที่ต้องนึกถึงก็คือ วัสดุที่ใช้ปลูก โดยวัสดุที่นิยมใช้คือ กากมะพร้าว เนื่องจากน้ำหนักเบาและมีคุณสมบัติช่วยกรองความร้อนจากพื้นปูน แถมช่วยกักเก็บความชื้นไว้ได้ด้วย อายุของพืชผัก หากพื้นที่น้อยมาก ควรเลือกพืชผักที่อายุใกล้เคียงกันปลูกในแปลงเดียวกัน เพื่อให้ง่ายต่อการจัดการ ส่วนพืชอายุยืนขึ้นมาหน่อย แนะนำว่าควรปลูกแยกออกมาต่างหาก เพื่อความสะดวกในการดูแลรักษาและผสมพันธุ์

คมสัน หุตะแพทย์ หนึ่งในบุคคลสำคัญที่ขับเคลื่อนโครงการสวนผักคนเมืองกล่าวว่า “ถ้าเรากินผักตามเกณฑ์มาตรฐาน คือ 400 กรัม/วัน เราจะต้องการผัก 146 กิโลกรัมต่อปี  เท่ากับว่าเราควรจะปลูกผักให้ได้ประมาณเดือนละ 12 กิโลกรัม ซึ่งหากเราปลูกผักอย่างประณีต เราก็จะต้องการพื้นที่ประมาณ 7.5 ตารางเมตร ทำไม้เลื้อยด้วย แล้วปลูกผักหมุนเวียน แค่นี้ก็จะมีผักพอกินตลอดปี” 

นี่อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้คนเมืองพอมองเห็นช่องทางการทำเกษตรบนดาดฟ้าอย่างที่เขาทำกันได้บ้าง ที่จริง ๆ แล้วไม่ได้ต้องการพื้นที่กว้างใหญ่ แต่ถ้าเราตั้งใจ ก็สามารถสร้างอาหารให้เราได้กินได้ตลอดทั้งปี

รู้หรือไม่ สวนผักดาดฟ้าที่ใหญ่ที่สุดในโลกอยู่ที่กรุงปารีส ตั้งอยู่บน Paris Expo Porte de Versailles ศูนย์จัดแสดงสินค้าและนิทรรศการที่ใหญ่ที่สุดในฝรั่งเศส โดยมีขนาดใหญ่ถึง 2 สนามฟุตบอล (14,000 ตรม.)

 

ที่มา : thaicityfarm.com 

เรื่อง : วนบุษป์ ยุพเกษตร