Nothing 2 lose, Only 2 gain หนึ่งในทีมจากโครงการ Designing Impact Program กับผลงานการเสริมสุขภาพเพื่อให้ทุกคนมีสุขภาพดีอย่างยั่งยืนทั้งกายและจิตใจ ด้วยกลไกจากระบบ Health n' Joy จะสร้างแรงกระตุ้นให้ผู้สูงอายุลุกขึ้นมาออกกำลังกายเพื่อลดความเสี่ยง ผ่านการจ่าย “ใบสั่งออกกำลังกาย” จากแพทย์ เพื่อติดตามผลข้อมูลสุขภาพส่วนบุคคล แล้วเก็บข้อมูลไว้ใช้ต่อในชุมชน โดยนอกจากสุขภาวะที่ดีแล้วยังมี “แต้มสุขภาพ” ให้สะสมเพื่อสิทธิประโยชน์อื่นๆ Health n' Joy สามารถนำไปปรับใช้ทั้งในเชิงบุคคล ชุมชน รวมไปถึงการปรับวิธีบำบัดโรค ป้องกันโรค และลดภาระของระบบสาธารณสุขของประเทศ เราได้พูดคุยกับ วีรธัช พงษ์เรืองเกียรติ นักวิจัยและนักศึกษาปริญญาโท คณะวิศวกรรมชีวการแพทย์ มหาวิทยาลัยรังสิต และการัณย์ บัวศักดิ์ วิศวกรด้านการออกแบบ

มุมมองใหม่ที่ได้จากการเข้าโครงการ Designing Impact Program?
สิ่งสำคัญคือเรื่องของการระดมสมองเพื่อให้ได้มาซึ่งไอเดียใหม่ (Ideation) และการลงพื้นที่เพื่อเก็บข้อมูลจากผู้ใช้งานจริงแล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์ปัญหา จึงได้ค้นพบว่าผู้สูงวัยไม่ได้กลัวว่าเขาต้องตายและยังสามารถอยู่กับโรคได้ แต่สิ่งสำคัญคือเรื่องของสังคมหรือเพื่อนในชุมชนมากกว่าที่ทำให้เขารู้สึกว่าเขาอยากมีชีวิตต่อไป 

มุมมองสำคัญที่ได้คือการมองเชิงระบบ ด้วยความที่พื้นฐานเป็นวิศวกรก็มองแค่การสร้างผลลัพธ์เพียงอย่างเดียวแต่พอเราใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ (design thinking) และการออกแบบบริการ (service design) ผ่านเครื่องมือที่ทาง facilitators แนะนำให้ เราก็สามารถมองเห็นโจทย์ของเราเป็นในเชิงระบบมากขึ้นและเมื่อมาผนวกเข้ากับวิธีการทำงานของเราก็จะมองเห็นภาพรวมมากขึ้น รวมถึงเรื่องการสร้างแรงจูงใจ ตอนแรกที่คิดว่าให้รางวัลแล้วเขาก็น่าจะแฮปปี้แล้วแต่พอศึกษาไปลึกๆ ทำให้รู้ว่าคุณค่าที่แท้จริงที่ผู้สูงอายุคำนึงถึง ไม่ใช่แค่เรื่องเงิน แต่เป็นเรื่องสังคม การไม่เป็นภาระ และการมีเพื่อน

ความสนุกของการเข้าร่วมโครงการ Designing Impact Program คืออะไร? 
ได้คุยกับผู้สูงอายุหรือได้เจอกับคนอื่นๆ และเรื่องบุคลิกของคนที่เข้าไปสัมภาษณ์ เขาชวนคุย เล่าเรื่องเก่าๆ ที่เขาเจอมา ผู้สูงอายุที่ 50 ปีในวันนี้ เมื่อ 20 ปีก่อนเขาก็เป็นหนุ่มๆ เหมือนเรา เขาก็มีเรื่องต่างๆ ที่ย้อนกลับไปเขาเล่าเรื่องประวัติศาสตร์หรือช่วงเวลาสนุกๆ ที่เคยเกิดขึ้น

อีกส่วนคือการที่ได้ทำงานร่วมกับทีมอื่นๆและได้เห็นแนวคิดของเราเปลี่ยนไปในช่วงเวลาต่างๆ ทาง facilitator ก็แนะนำเรื่องการใช้เครื่องมือและวิธีคิดต่างๆ เป็นการชี้นำจากสิ่งที่เรามีให้สามารถต่อยอดไปได้อย่างไร และเดินหน้าไปทิศทางไหน

"ผู้สูงอายุเคยเป็นหนุ่มสาว อันนี้คือส่วนสำคัญ เราต้องคิดว่าอะไรคือสิ่งที่เขาสนุกและสิ่งที่เขาอยากทำให้ได้ เขาไม่ได้คิดว่าชีวิตตอนนี้จะต้องดูสนุก แต่เขาแค่ไม่อยากดูอ่อนแอในสายตาคนอื่น"

แล้วในส่วนของความท้าทายของกระบวนการออกแบบเป็นอย่างไร?
ยาก คือบางครั้งเป็นการทับซ้อนของโจทย์ว่าเราจะทำอะไรดีกับเรื่องของการจัดการ ทำอย่างไรให้ทันกับกรอบเวลาที่เรามี สิ่งที่ช่วยได้ดีที่สุดคือ peer review เราไม่จำเป็นต้องนำสิ่งที่ดีที่สุดมาวางบนโต๊ะรีวิว ถ้าสมมติว่าเราทำได้แค่นี้แล้วเห็นว่าตัวเลือกนี้ไม่โอเค เราก็สามารถเปลี่ยนไปทำอย่างอื่นได้ มีกระบวนการความคืบหน้าไปด้านใดด้านหนึ่ง รวมถึงเรื่องการจัดการ ทั้งเวลาและการสื่อสาร ทั้งกับทีม กับ facilitators และกับชุมชน 

ความท้าทายคือมันมีหลากหลายวิธีการมาก พอโดนรีวิวมันก็เปิดโลกของเรา เพราะข้อจำกัดของเรามันคือแนวคิดของตัวเราเอง พอเราทำงานกับคนหลายๆ คน มีอาจารย์มารีวิว ทำให้รู้ว่าเราไม่ต้องติดกับกรอบความเป็นวิศวกรของเรา มันเป็นสิ่งที่เราได้ก้าวข้ามไป มันเป็นไอเดียที่ดีก็พอแล้ว ไม่จำเป็นต้องเก่งด้านนั้นเสมอไป เราต้องหาทีมหรือคนมาช่วยสนับสนุนไอเดียของเราให้เกิดขึ้นได้จริง อันนั้นสำคัญกว่า

การต่อยอดโปรเจ็กต์ในอนาคตจะเป็นในทิศทางไหน?
เราเชื่อในเรื่องของการแพทย์และการออกกำลังกาย เรามองว่าจะสร้างความเปลี่ยนแปลงได้ถ้าผู้สูงอายุมีสุขภาพดีขึ้น มีชีวิตที่ดีขึ้น อยู่กับคนที่เขารักได้ดีขึ้น และถ้ามองภาพรวม มันจะช่วยในเรื่องของระบบสาธารณสุขที่อาจจะมีประสิทธิภาพมากขึ้น

เหมือนการที่เราไปสร้างอะไรแล้วเกิดผลกระทบเชิงบวกให้กับผู้ใช้ที่เราคิดว่าจะสร้างประโยชน์ให้กับคนในหมู่กว้าง ลึกๆ เราก็คิดว่าผู้สูงอายุจะมีกิจวัตรประจำวันกลายเป็นการออกกำลังกายมากขึ้น ถ้าเราสามารถวัดผลเป็นรูปธรรมได้ มันจะทำให้องค์รวมของผู้สูงอายุมีสุขภาพที่ดีขึ้น สามารถสร้างระบบที่ดีขึ้น ในเชิงระบบมันมีคุณค่าที่ใครสักคนหนึ่งจะทำให้ตัวเองสุขภาพดีขึ้นอยู่แล้ว แต่ถ้าเราสามารถจับและสร้างคุณค่าตรงนี้ให้มันออกมาได้จริงๆ แล้วมีประโยชน์ เป็น feedback mechanism ให้เขาทำ เขาก็จะทำ ทำให้ระบบทั้งหมดสามารถเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นได้ 

นิยามคำว่า Impact สำหรับทีมนี้คืออะไร 
การเปลี่ยนแปลงระดับตัวเองคือได้อยู่กับเพื่อนและครอบครัวโดยไม่เป็นภาระของสมาชิก การเปลี่ยนแปลงระดับระบบคือ ระบบสาธารณสุขมีประสิทธิภาพมากคนป่วยก็จะน้อยลง การเปลี่ยนแปลงระดับสังคม งานของเราไม่ได้มีผลกับสูงอายุเท่านั้นแต่ทำให้คนที่มาเห็นโครงการนี้ได้คิด เป็นการสร้างความเปลี่ยนแปลง ให้คนที่เข้ามาลองใช้ในสิ่งที่เราทำแล้วเข้าใจความสำคัญของสาธารณสุขขั้นพื้นฐานในองค์รวมที่มีต่อทั้งประเทศ 

ข้อมูลเพิ่มเติม

FB: https://www.facebook.com/DesigningImpactProgram/

Website: https://dip.tcdc.or.th/th/