บรรจุภัณฑ์ลวดลายดอกพิกุลอ่อนหวานให้อารมณ์พื้นบ้านจริงใจ ทว่าเต็มไปด้วยรายละเอียดสมเป็นบรรจุภัณฑ์จักสานทำมือของชุมชนจักสานไม้ไผ่ที่ขึ้นชื่อระดับประเทศอย่างอำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี 

กลุ่มบรรจุภัณฑ์จักสานบ้านปราณีมีจุดเริ่มต้นมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2512 ศูนย์กลางอยู่ที่ "บ้านปราณี บริบูรณ์” ผู้ก่อตั้งและรวบรวมกลุ่มชาวบ้านมือจักสานชาวพนัสนิคมเพื่อทำงานสร้างสรรค์หลายวัตถุประสงค์ ทั้งสืบสานงานฝีมือที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นให้อยู่คู่ชุมชน สร้างรายได้ให้ชาวบ้าน และทำหน้าที่เป็นแหล่งเรียนรู้ให้ผู้สนใจได้มาต่อยอดไอเดียใหม่ๆ เกี่ยวกับการผลิตที่ใส่ใจในความประณีต ด้วยประสบการณ์ที่สั่งสมมาเป็นระยะเวลานาน ภายใต้ชื่อกลุ่มผลิตภัณฑ์เครื่องจักสานบ้านคุณปรานี จึงมีวิวัฒนาการของสินค้ามาแล้วหลายยุคสมัย ในช่วงตั้งต้นทางกลุ่มเน้นผลิตเครื่องจักสานพื้นบ้าน เช่น ตะกร้า กระเป๋า กระบุง กระจาด งอบ พัด เพื่อส่งจำหน่ายในพื้นที่และจังหวัดข้างเคียง ต่อมาในปี พ.ศ.2528 เริ่มมีผู้ที่เข้ามารวมกลุ่มเพิ่มมากขึ้นและได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ ทำให้งานจักสานพัฒนาสู่รูปแบบใหม่ๆ เป็นกระเป๋าถือสตรี และตะกร้าที่มีลวดลายละเอียด กระทั่งปัจุบันพัฒนามาเป็นของใช้และของตกแต่งบ้านมีดีไซน์ ประเภทโคมไฟ แจกัน กล่องทิชชู ฉากกั้น ฯลฯ การันตีคุณภาพด้วยยอดสั่งซื้อจำนวนมากจากทั้งในและต่างประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่หลงใหลในงานฝีมืออย่างญี่ปุ่น

คุณคมกฤช บริบูรณ์ ลูกชายของคุณแม่ปราณีกล่าวถึงหัวใจสำคัญของงานจักสานด้วยมือว่า “งานจักสานเป็นงานฝีมือที่ต้องการความละเอียดสูง เป็นเสมือนงานศิลปะ ทั้งการทำลวดลายที่ละเอียด และทำด้วยใจที่ละเอียด” ผลงานชิ้นเอกของกลุ่มจักสานบ้านปราณี ต้องใช้เวลาทำไม่ต่ำกว่า 3 เดือน และผลิตได้เพียงปีละหลัก 100 ใบ อย่าง "กระเป๋าลายดอกพิกุล” งานจักสานฝีมือที่ขึ้นหิ้งเป็นชิ้นงานขายดีและทรงคุณค่านี้ นับเป็นผลิตภัณฑ์ด้านหัตถศิลป์ที่ต้องใช้ฝีมือขั้นสูงในการสาน ผลงานทุกใบจึงทรงคุณค่าและเต็มเปี่ยมไปด้วยเรื่องราวเบื้องหลัง ราคาค่างวดของผลิตภัณฑ์จะยิ่งสูงขึ้นไปอีกเมื่อถูกส่งไปจำหน่ายยังต่างประเทศ เช่นที่เมืองเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น ที่ราคาจะถูกดึงให้สูงขึ้นอีกราว 300% นับเป็นข้อพิสูจน์สำคัญของผลิตภัณฑ์จักสานทำมือของไทยที่เคยเป็นเพียงสินค้าโอท็อป ให้ก้าวข้ามไปสู่การเป็นชิ้นงานศิลปะที่มีไว้ไม่ใช่เพียงเพื่อการใช้งาน แต่คือการแสดงออกซึ่งคุณค่าและอัตลักษณ์แห่งงานฝีมือชั้นครูของไทยอย่างแท้จริง

ชาวบ้าน อ.พนัสนิคม ถนัดงานจักสานมาแต่อดีต เพราะส่วนใหญ่มีอาชีพทำนา จึงใช้เวลาว่างสานกระบุง กระจาด ใช้เองในไร่นาและครัวเรือน วัตถุดิบหลักคือ “ไม้ไผ่นวล” ไม้ไผ่ที่ขึ้นชื่อในภาคตะวันออกของไทยแถบจังหวัดชลบุรี จันทบุรี และตราด โดยชาวบ้านจะฝานเพียงผิวไม้ไผ่ที่มีความหนามิลลิเมตรเดียวมาใช้งาน ส่วนความประณีตและฝีมือนั้นสืบทอดกันทั้งภายในครัวเรือนและการรวมกลุ่มกันทำงานจักสานของแต่ละหมู่บ้าน ทั้งนี้งานจักสานของพนัสนิคมจะมีเอกลักษณ์ต่างจากงานจักสานในพื้นที่อื่นๆ ของไทย เช่น อยุธยา หรืออ่างทอง คือมักมีการวางลายดอกที่ไม่ซ้ำกัน อีกทั้งรูปทรงก็มีความแตกต่าง หากเป็นฝาชีที่สานขึ้นในพนัสนิคมมักจะเป็นทรงกรวย แต่ถ้าในอยุธยา มักพบเป็นทรงโค้ง เป็นต้น

บ้านปราณี บริบูรณ์ ยังเปิดเป็นแหล่งเรียนรู้ ดูงาน และแหล่งท่องเที่ยวเชิงศิลปวัฒนธรรม พร้อมเปิดจำหน่ายสินค้าให้แก่ผู้ที่สนใจ นักท่องเที่ยวที่ผ่านไปมาย่านนี้ ต้องไม่พลาดไปเดินตลาดจักสานไม้ไผ่ที่ใหญ่ที่สุดในโลกตลอดสองฟากถนนของอำเภอพนัสนิคมที่เปิดมานับร้อยปีและยังคงได้รับความนิยมในกลุ่มคนรักงานจักสานด้วยมือ ผู้ที่ต้องการชื่นชมคุณค่างานฝีมือชั้นครูของไทย

ติดต่อ : กลุ่มผลิตภัณฑ์เครื่องจักสานบ้านคุณปราณี บริบูรณ์ 
เลขที่ 36 ถนนอินทอาษา อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี 20140 
โทรศัพท์: 038-461-313 โทรสาร : 038474-362 มือถือ : 01-899-4471
 

ภาพประกอบจาก: bestotopchonburi.com
ที่มา : พิกุลถึงซากุระ จาก posttoday.com
http://bambooweb.awardspace.com/history.html