ลืมภาพจำเก่าๆ ของอีสานที่แห้งแล้งไปได้เลย เพราะอีสานบ้านเฮาในวันนี้มีผลผลิตใหม่ๆ เกิดขึ้นมากมาย และไม่มีอะไรที่เป็นไปไม่ได้อีกต่อไป เพราะคนอีสานมีทักษะอันทรงคุณค่าที่สืบต่อมาจากปู่ย่าตายาย เมื่อบวกกับความช่างคิด และความสร้างสรรค์ของคนรุ่นลูกรุ่นหลานยุคใหม่ ที่นำเอาสินทรัพย์ดีๆ จากบ้านเกิดมาใช้ ก็ทำให้ภาพของโปรดักส์แบบเมดอินอีสานวันนี้ เปลี่ยนเป็นสีสันที่สดใส สนุกสนาน และแปลกใหม่อย่างที่หลายคนอาจนึกไม่ถึงมาก่อน

กาแฟดริปหวดของ The Goose Café & Hostel จ. อุบลราชธานี 
เครื่องดริปกาแฟของที่นี่ผสมผสานระหว่างวัตถุดิบพื้นถิ่นกับวัฒนธรรมการดื่มกาแฟของเหล่าฮิปสเตอร์สมัยใหม่ไว้อย่างลงตัว ด้วยกิมมิกน่ารักเล็กๆ น้อยๆ ที่หยิบเอาหวดนึ่งข้าวเหนียวมาเป็นตัวแทนสื่อสารวัฒนธรรมอีสาน โดยให้วัฒนธรรมการดื่มกาแฟขับเคลื่อน ปรับขนาดของหวดให้เล็กลง และเปลี่ยนรูปแบบการใช้งานมาเป็นที่ดริปกาแฟหน้าตาพิเศษกว่าที่ไหนๆ กลายเป็นเอกลักษณ์ใหม่ซึ่งเข้ากันได้เป็นอย่างดีกับคนท้องถิ่น และสร้างความประทับใจต่อแขกผู้มาเยือน ซึ่งนอกเหนือไปจากคาเฟ่และโฮสเทลที่เสิร์ฟกาแฟดริปหวดนี้แล้ว ที่นี่ก็กำลังจะต่อยอดไปสู่การทำฟาร์มสเตย์ที่เปิดให้ผู้สนใจได้พักพิงกับธรรมชาติอย่างใกล้ชิดอีกด้วย

Facebook: The Goose Cafe '& Hostel Ubon Ratchathani

นวยนาดผลิตภัณฑ์ดูแลผิวจากวัตถุดิบธรรมชาติ แห่งหมู่บ้านซับศรีจันทร์ จ. นครราชสีมา
น้ำฝนที่ตกจากฟ้า กับ น้ำซับที่เป็นแหล่งน้ำสะอาดผุดขึ้นมาจากพื้นผิวดิน คือวัตถุดิบตั้งต้นของผลิตภัณฑ์นวยนาด ซึ่งคุณปุ้ม นันท์พัทธ์ พูลสวัสดิ์ เจ้าของแบรนด์ตั้งใจที่จะทำผลิตภัณฑ์ที่ใส่ใจเรื่องผิวพรรณแบบไม่มีสารเคมี และมีส่วนประกอบหลัก 90% มาจากธรรมชาติ รวมถึงเป็นของที่หาได้ในภาคอีสานเพื่อสนับสนุนคุณค่าของวัตถุดิบพื้นถิ่น ไม่ว่าจะเป็นสบู่จากเหล้าอุหมักข้าวกล้องของนครพนม สบู่จากไวน์หมากเม่าและสบู่ครามจากสกลนคร น้ำอบกลิ่นชื่นจิต-ชื่นใจจากน้ำฝนธรรมชาติของหมู่บ้านซับศรีจันทร์ นครราชสีมา อีกทั้งตลอดกระบวนการผลิตของนวยนาดก็ต้องไม่ก่อให้เกิดมลพิษ ผลิตภัณฑ์ทุกชิ้นของแบรนด์ยังค่อยๆ ทำขึ้นด้วยมือ หีบห่อถูกออกแบบอย่างประณีตใส่ใจ สมเป็นสกินแคร์อีสานที่อีโคอย่างลงตัวไปพร้อมกัน

Facebook: nuaynardhandcraft

นาถุง การทดลองทำนาแบบใหม่ของกลุ่มเกษตรกร จ. สุรินทร์
จากการทดลองกว่า 3 ปีที่ลองผิดลองถูกของกลุ่มเกษตรกร วัน วัน วัน จ. สุรินทร์ ซึ่งเคยทดลองปลูกข้าวลงในกระแป๋ง ถังน้ำ บ่อปูน หรือภาชนะที่เลิกใช้แล้ว จนในที่สุด นาถุงก็เป็นนวัตกรรมการปลูกข้าวรูปแบบใหม่ที่ขั้นตอนไม่ยุ่งยากและได้ผลลัพธ์ดีที่สุด ใช้ต้นทุนน้อยให้ผลผลิตสูง แถมยังใช้พื้นที่เพาะปลูกน้อย ปลูกตรงไหนก็ได้ ใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวก็น้อยกว่าเมื่อเทียบกับพื้นที่นาเท่ากัน ไม่มีปัญหาพันธุ์ข้าวปลอมปน และเป็นข้าวอินทรีย์ 100% ขั้นตอนการปลูกก็เพียงใส่ดินลงไปในถุงดำ จากนั้นใส่ดินที่มีสารอาหารจากธรรมชาติ ใส่ปุ๋ยอินทรีย์ที่ทางกลุ่มเกษตรกรทำขึ้นเอง หยอดเมล็ดพันธุ์ข้าวถุงละ 3 เมล็ด (ใช้พันธุ์ข้าวหอมมะลิ 105) เมื่อเมล็ดงอกจึงรดน้ำ ระยะเวลาเก็บเกี่ยวคือ 4 เดือน เหมาะสำหรับผู้ที่มีพื้นที่น้อยและต้องการพิสูจน์ความสำเร็จของนวัตกรรมที่เรียบง่ายแต่น่าทึ่ง

 

ปลูกทุเรียนในดินภูเขาไฟ ของดีไม่มีใครเหมือน จ. ศรีสะเกษ
แทบไม่น่าเชื่อว่าดินจากภูเขาไฟเก่าทำให้พื้นที่ของภาคอีสานอย่างศรีสะเกษปลูกทุเรียนได้ผลดี อากาศแห้งแบบที่ราบสูง ฝนที่ตกไม่ชุกชุม ทำให้รสชาติและคุณลักษณะของทุเรียนที่นี่แตกต่างจากที่อื่นๆ ที่นิยมปลูก ทุเรียนภูเขาไฟมีเปลือกบาง เนื้อทุเรียนมีความกรอบนอก เมื่อกัดเข้าไปข้างในกลับมีความนุ่ม อีกทั้งกลิ่นไม่แรงจนเกินไป พื้นที่ในการปลูกทุเรียนของศรีสะเกษนี้มีมากถึง 5,000 ไร่ และมีผลผลิตเป็นทุเรียนถึง 1,200,000 ลูก หากใครอยากลิ้มลองทุเรียนภูเขาไฟที่ไม่เหมือนใคร ก็สามารถไปเสาะหาพันธุ์แท้กินกันได้ไม่ใกล้ไม่ไกลที่ศรีสะเกษ

แมนคราฟต์ แบรนด์ย้อมครามที่ไปไกลกว่าแค่สีย้อม จ. สกลนคร
ความเข้าใจในภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างลึกซึ้งของคุณแมน ปราชญ์ นิยมค้า ทำให้การประยุกต์ผลิตภัณฑ์ต่างๆ จากผ้าครามถูกออกแบบให้แปลกใหม่แตกต่างไปจากรูปแบบเดิม ทั้งผ้าย้อมครามที่ทำให้เป็นสีสันพาสเทลที่หวานชวนฝันสำหรับใช้งานในหลากหลายโอกาสมากขึ้น ไม่เฉพาะแค่ผ้าทอผืนสำหรับนุ่งห่ม แต่ยังมีผลิตภัณฑ์อื่นๆ อีกมากมาย ทั้งโคมไฟ กระเป๋า หมอนอิง หรือกระทั่งกระดาษย้อมคราม ที่สำคัญถึงผลิตภัณฑ์ของที่นี่จะมีสีที่แปลกตากว่าครามท้องถิ่น แต่ทุกสีสันก็ไม่ได้เกิดจากสารเคมีแต่อย่างใด หากเป็นสีสันจากธรรมชาติและความคิดสร้างสรรค์ล้วนๆ ไม่ใช่เป็นแค่ผลิตภัณฑ์ผ้าผืนแต่ถูกออกแบบเป็น

Facebook: Mann craft shop

MEKONG Fisherman Lamp โคมไฟจากแรงบันดาลใจวิถีชีวิตลุ่มน้ำโขง
โคมไฟจากแรงบันดาลใจของวิถีชีวิตลุ่มแม่น้ำโขงโดยแบรนด์ If I were a carpenter ซึ่งมีคุณน็อต วชิร ทองหล่อ ผู้เป็นทั้งนักออกแบบและเจ้าของแบรนด์ ไม่เพียงเกิดจากการมองเห็นคุณค่าในวิถีชีวิตติดลุ่มน้ำของชาวอีสานเท่านั้น แต่ยังสะท้อนเรื่องราวนั้นผ่านการนำวัสดุพื้นถิ่นอย่างไม้เก่าที่ได้จากการรื้อถอนบ้านในภาคอีสานมาปรับใช้เป็นวัสดุตั้งต้นของชิ้นงาน ทำให้ความสนุกของการทำงานไม้นี้ คือการได้เดินทางไปเลือกซื้อไม้เก่ายังพื้นที่ต่างๆ และความท้าทายในการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้สามารถโชว์ลายไม้ที่สวยงามดั้งเดิมได้มากที่สุด ผลิตภัณฑ์ที่ได้จึงไม่ได้ให้ความงามแบบเรียบง่ายร่วมสมัย แต่ยังเต็มด้วยกลิ่นอายของความเป็นท้องถิ่นอีสานอย่างแท้จริง
 
ที่มา : นิทรรศการ “Look Isan Now: ลูกอีสานวันนี้” ณ TCDC ขอนแก่น ถ. กัลปพฤกษ์ ย่านกังสดาล    
เรื่อง : ปิยะพร สวัสดิ์สิงห์    
ภาพประกอบ : กูลชัญญา วีนะกุล