ผลงานการวาดเส้นและลงสีของ Hadid ในยุคแรกนั้น ดูเหมือนงานที่ทำบนคอมพิวเตอร์ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของเธอในช่วงเวลาถัดมา


Wireframe Sculpture Perspective – 2010 Victoria City Aerial Berlin, Germany, 1988. (รูปลิขสิทธิ์ของ Zaha Hadid)


Hafenstrasse Development, Hamburg, Germany, 1989. (รูปลิขสิทธิ์ของ Zaha Hadid)


Sketch Selection from Sketchbook 2001. (รูปลิขสิทธิ์ของ Zaha Hadid)


Metropolis, 1988. (รูปลิขสิทธิ์ของ Zaha Hadid)


Confetti The Peak , Hong Kong, China 1982/1983. (รูปลิขสิทธิ์ของ Zaha Hadid)


Concept Painting, Cardiff Bay Opera House, Wales, UK, 1994-1996. (รูปลิขสิทธิ์ของ Zaha Hadid)

ก่อนที่ Zaha Hadid จะใช้คอมพิวเตอร์ในการออกแบบอาคารที่มีเส้นโค้งเส้นเว้าในแบบที่ไม่สนใจแรงดึงดูด อันเป็นเอกลักษณ์ในงานของเธอนั้น Hadid ใช้วิธีการวาดภาพและลงสีเป็นหลักในการสำรวจโครงสร้างของพื้นที่ เราลองมาย้อนดูงานในยุคแรกของเธอ สถาปนิกผู้มีแนวคิดล้ำหน้าคนนี้ที่จากไป อย่างละเอียดกันดีกว่า

ในงานจัดแสดงภาพที่กรุงลอนดอน เราได้เห็นความคิดสร้างสรรค์จากผลงานในยุคแรกๆ ของสถาปนิกหญิงผู้ที่ได้รับรางวัล Pritzker คนนี้ ก่อนที่เธอออกแบบและสร้างอาคารแห่งแรกของเธอ รูปภาพเหล่านี้วาดขึ้นในระหว่างปี 1970 ไปจนถึงปี 1993 ตอนที่ Vitra Fire Station ในประเทศเยอรมนี ซึ่งเป็นโปรเจ็กต์แรกของเธอ สร้างเสร็จสิ้น  และภาพวาดสีเหล่านี้ได้ถูกนำไปจัดแสดงที่ห้องแสดงภาพ Serpentine Sackler Gallery ซึ่ง Zaha Hadid Architects ออกแบบตัวอาคารและดำเนินการสร้างจนสำเร็จในปี 2013



Vision of Madrid, Spain, 1992. (รูปลิขสิทธิ์ของ Zaha Hadid)

Amira Gad ภัณฑารักษ์ของงานจัดแสดงภาพครั้งนี้กล่าวว่ารากฐานของรูปแบบงานสถาปัตยกรรมของ Hadid เห็นได้ชัดเจนจากภาพวาดเหล่านี้ ซึ่งมีตั้งแต่ภาพร่างจากสมุดสเก็ตช์ภาพ 8 เล่มของเธอ ไปจนถึงภาพวาดสีที่ Hadid ส่งเข้าร่วมแข่งขันการออกแบบสถาปัตยกรรมเพื่อสื่อแนวความคิดด้านโครงสร้างนามธรรมตามแบบของเธอ

Gad กล่าวว่า “ไอเดียของความไร้น้ำหนัก หรือสิ่งที่กำลังลอยล่องขึ้น ปรากฎให้เห็นทั้งในภาพวาดและในงานออกแบบอาคารในช่วงเวลาถัดมา” เธอยกตัวอย่างผลงานชิ้นหนึ่งที่ชื่อ The World (89 Degrees) ซึ่งมีส่วนสำคัญในการทำให้ Hadid ตัดสินใจว่าจะไม่ออกแบบอาคารที่มีมุมฉาก ภาพวาดเหล่านี้เป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นขั้นตอนการวิจัยของ Hadid และการกำหนดทฤษฎีด้านสถาปัตยกรรมของเธอ  ในเรื่องสไตล์ เธอได้รับอิทธิพลอย่างมากจากศิลปะแนว Avant-Garde ของรัสเซียที่เน้นทฤษฏีแนวคิด (Constructivism) และอนุตรนิยม (Suprematism) โดยเฉพาะอย่างยิ่งงานของ Kazimir Malevich

ก่อนที่เธอจะรู้ตัว ภาพวาดเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงความคิดที่ล้ำหน้าเกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือทางสถาปัตยกรรมของ Hadid  “พอดูภาพพวกนี้ในตอนนี้ ฉันคิดว่ามันวาดด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์ แต่ภาพเหล่านี้วาดขึ้นก่อนที่เทคโนโลยีจะเกิดขึ้นในโลก” Gad เล่าให้ฟัง

Hadid มีส่วนร่วมในการวางแผนจัดงานแสดงภาพวาดเหล่านี้ ก่อนที่เธอจะเสียชีวิตในเดือนมีนาคม ปี 2016 Gad กล่าวว่าไอเดียที่จะจัดงานแสดงภาพนี้เกิดขึ้นในปี 2006 ขณะที่ Hadid ได้ร่วมพูดคุยกับ Hans Ulrich Obrist ผู้อำนวยการฝ่ายศิลป์ของแกลอรี จนได้ผลสรุปเป็นการจัดแสดงภาพวาดที่ประกอบด้วย 3 ส่วนสำคัญ ได้แก่ รูปภาพเสมือนจริงของ Hadid ในฐานะที่เป็นสถาปนิก (ซึ่งเหมาะมากที่จะจัดอยู่ใน Sackler Gallery) ภาพวาดต่างๆ ในฐานะที่ Hadid เป็นศิลปิน และร้าน  Pop-up ที่สร้างขึ้นมาเพื่อขายสินค้าที่ Hadid ออกแบบในฐานะนักออกแบบ

Zaha Hadid Architects ในปัจจุบันอยู่ใต้การนำของ Patrik Schumacher ซึ่งเป็นที่รู้จักในเรื่องงานออกแบบแนว Parametricism ซึ่งเป็นศิลปะรูปแบบนิยม (Formalism) ที่สร้างขึ้นโดยเทคโนโลยีดิจิทัล การออกแบบแนวนี้จะสร้างอัลกอริทึมขึ้นมา เพื่อสร้างความขัดแย้งในช่วงเวลาเกิดความเปลี่ยนแปลงในเรื่องการเมือง และบทบาทของสถาปนิกมีความกำกวมในสังคม อย่างไรก็ตาม เราได้เห็นเมล็ดพันธุ์ของสไตล์การออกแบบที่ก้าวล้ำไปในอนาคตจากภาพวาดเก่าๆ ของ Hadid ซึ่งย้อนกลับไปนานก่อนที่จะมีการนำอัลกอริทึมมาใช้ในสถาปัตยกรรม
 

อ้างอิง: บทความ “A Look At The Brilliant, Lesser-Known Art Of Zaha Hadid”  
จากเว็บไซต์ www.fastcodesign.com