ภาษาไทย | English

การอุปมาอุปไมยหมายถึงการเปรียบเทียบสิ่งของที่แตกต่างกันตั้งแต่ 2 อย่างขึ้นไปครับ   เราเห็นการอุปมาอุปไมยหรือการเปรียบเทียบมากมายในชีวิตประจำวันมากมาย เช่น  เรามีสำนวนว่า สวยเหมือนนางฟ้า  หรือเมื่อนึกถึงความคิดสร้างสรรค์ สัญลักษณ์ที่ใช้แทนความคิดสร้างสรรค์มากที่สุดอย่างหนึ่งคือหลอดไฟ ซึ่งเป็นสิ่งประดิษฐ์อัจฉริยะของเอดิสัน  ประโยชน์ของการอุปมาอุปไมยมีมากมาย เช่น ใช้อธิบายเรื่องยากกลายเป็นเรื่องง่าย  ใช้หาความคิดสร้างสรรค์หรือไอเดียใหม่  ใช้ในการทำความเข้าใจเรื่องราวให้ลึกซึ้ง หรือแม้แต่ใช้ในการประชดประชัน เสียดสี

หลอดไฟเปรียบเสมือนความคิดสร้างสรรค์ (ภาพประกอบจาก blog.editorskeys.com)

ศาสดา ครูอาจารย์หรือวิทยากรที่เก่ง ๆ มักใช้การเปรียบเทียบเพื่อให้เห็นภาพและทำให้เข้าใจง่าย  ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคือ พระพุทธเจ้า  ถ้าใครเคยอ่านหนังสือธรรมหรือพุทธประวัติ คงจำได้ว่าพระองค์ใช้การเปรียบเทียบมากมายในคำสอนเพื่อให้คนทั่วไปเข้าใจธรรมได้ง่าย ตัวอย่างเช่น พระพุทธเจ้าตรัสไว้ว่า การได้เกิดเป็นมนุษย์นั้นเป็นเรื่องยาก ต้องมีบุญมาก อุปมาเหมือนเต่าตาบอดตัวหนึ่งดำน้ำอยู่ในทะเล ทุกๆ 100 ปี เต่าตาบอดตัวนั้นจะโผล่หัวขึ้นมาจากทะเลครั้งหนึ่ง ในทะเลมีห่วงเล็กๆ ขนาดใหญ่กว่าหัวเต่าหน่อยหนึ่งลอยอยู่ 1 ห่วง โอกาสที่เต่าตาบอดตัวนั้นจะโผล่ขึ้นมา แล้วหัวสวมเข้ากับห่วงพอดียากเพียงใด โอกาสนั้นก็ยังมีมากกว่า การที่เหล่าสรรพสัตว์จะได้มาเกิดเป็นมนุษย์ คำเปรียบเทียบนี้ทำให้เราเห็นภาพได้ชัดเจนเลยครับว่าความน่าจะเป็นในการได้เกิดเป็นมนุษย์นั้นยากเพียงใด

นอกจากการอุปมาอุปไมยด้วยคำพูดแล้ว เรายังสามารถวาดรูป การ์ตูนหรือใช้ภาพเพื่อแสดงการเปรียบเทียบได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งยุคนี้เป็นยุคที่เราสามารถใช้สื่อต่าง ๆ ได้อย่างแพร่หลาย มีภาพ วิดีโอคลิป พาวเวอร์พอยต์ เฟซบุ๊ค ทวิตเตอร์ โฟโต้ชอป เป็นต้น  ดังนั้นการอุปมาอุปไมยด้วยภาพ จะทำให้เห็นภาพได้อย่างชัดเจน ทำให้เข้าใจง่าย บางครั้งก็สามารถเรียกเสียงหัวเราะจากผู้ดูได้  ผมขอยกตัวอย่างการอุปมาอุปไมยด้วยภาพที่น่าสนใจดังนี้ครับ

ภาพประกอบจาก http://en.wikipedia.org/wiki/On_the_Internet,_nobody_knows_you%27re_a_dog

ภาพนี้เป็นการ์ตูนในตำนานของประวัติศาสตร์อินเทอร์เน็ตแล้วครับ คุณปีเตอร์ สไตเนอร์ได้วาดภาพนี้ในนิตยสาร The New Yorker เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม ปี 1993   คำบรรยายประกอบภาพนี้คือ “ในอินเทอร์เน็ต ไม่มีใครรู้หรอกว่านายเป็นสุนัข”  สุนัขในที่นี้ไม่ได้หมายถึงสุนัขจริง ๆ แต่เป็นการเปรียบเทียบบุคคลธรรมดาทั่วไปหรือบุคคลระดับล่างของสังคม ที่ทุกคนสามารถใช้อินเทอร์เน็ตได้และกำหนดสถานะของตนเองในอินเทอร์เน็ตอย่างไรก็ได้โดยไม่มีใครทราบ อย่างไรก็ตาม ในปี 2011 การ์ตูนนี้อาจไม่จริงอีกต่อไป เพราะความเป็นส่วนตัวของเราในอินเทอร์เน็ตถูกละเมิดขึ้นเรื่อย ๆ และผู้อื่นก็สามารถทราบได้แม้กระทั่งว่าเรากำลังทานอาหารกับใคร ที่ไหน ทั้ง ๆ ที่เราไม่ได้บอก   อย่างไรก็ตาม การ์ตูนนี้เป็นที่ชื่นชอบของผู้ดูแลระบบเครือข่ายทั่วโลกอย่างมาก

    
ภาพประกอบจาก  http://presentationzen.blogs.com/presentationzen/2006/01/contrasts_in_pr.html

จะเกิดอะไรขึ้น ถ้าดาร์ท เวเดอร์ใช้พาวเวอร์พอยต์เพื่อชักชวนให้ลุค สกายวอล์คเกอร์เข้าสู่ด้านมืด หรืออาจารย์โยดาจะนำเสนอหลักสูตรการฝึกเป็นเจไดอย่างไร   ทั้งสองภาพเปรียบเทียบการสอนของตัวละครที่โด่งดังที่สุดสองคนจากภาพยนตร์ชุดสตาร์ วอร์ส ซึ่งคุณการ์ เรย์โนลด์ส  ผู้เขียนหนังสือด้านการนำเสนอระดับโลก “พรีเซนเทชั่นเซน”  ได้ทำภาพอุปมาอุปไมยให้เห็นว่า คนส่วนใหญ่ในโลกใช้วิธีการนำเสนอแบบดาร์ท เวเดอร์ซึ่งเต็มไปด้วยบูลเล็ต พอยต์  ในขณะที่อาจารย์โยดาใช้เทคนิคการนำเสนอแบบเรียบง่าย คือกระดานไวท์บอร์ด เพราะฉะนั้น จงใช้วิธีนำเสนอด้านสว่างแบบโยดา  อย่านำเสนอแบบดาร์ท เวเดอร์ครับ !

ภาพประกอบจาก http://blog.duarte.com/2008/11/election-day

การ์ตูนล้อเลียนการเมืองมักใช้การอุปมาอุปไมยด้วยภาพเป็นประจำ  ตัวอย่างข้างบนคือการ์ตูนล้อเลียนการเมืองที่ทำนายผลลัพธ์การชิงตำแหน่งประธานาธิบดีระหว่างโอบามาและแมคเคน  ถึงแม้ว่าไม่มีคำบรรยายภาพประกอบ แต่ทุกคนในโลกที่รู้จักเกมโอ-เอ็กซ์ ก็จะทราบได้เลยว่า ผู้เขียนต้องการสื่อว่า โอบามาชนะแน่นอนครับ

นอกจากเฟซบุ๊คแล้ว บริการเครือข่ายสังคมที่โด่งดังที่สุดอีกอย่างหนึ่งคือ ทวิตเตอร์ (Twitter) ในช่วงแรกของการใช้ทวิตเตอร์   บางครั้งจะเกิดปัญหาเรื่องโหลดการใช้งานจากผู้ใช้มากมายมหาศาล จนทำให้ทวิตเตอร์ไม่สามารถให้บริการได้ชั่วคราว ซึ่งทวิตเตอร์จะแสดงภาพที่เรียกว่า Fail Whale เพื่อบอกให้ผู้ใช้ทราบครับ (ปัจจุบันจะไม่ค่อยพบโลโก้นี้แล้ว เพราะการบริการของทวิตเตอร์ดีขึ้น)

ภาพประกอบจาก Twitter.com

ภาพ Fail Whale เป็นผลงานของคุณ  Yiying Lu  (ชื่อในทวิตเตอร์คือ @yiyinglu )  ซึ่งไปเข้าตาผู้ก่อตั้งบริษัททวิตเตอร์คนหนึ่ง จึงไปขอซื้อภาพนี้มาใช้ ทำให้ภาพ Fail Whale นี้โด่งดังไปทั่วโลก และมีสาวกคลั่งไคล้รูปนี้อย่างมากมาย   ผู้อ่านสามารถไปดูผลงาน  Fail Whale รูปแบบต่าง ๆ ได้ที่ http://www.whatisfailwhale.info/   ครับ

ดังนั้น เวลาที่เราต้องการเปรียบเทียบหรืออยากเล่าเรื่องให้น่าสนใจและชวนติดตาม  ลองฝึกความคิดสร้างสรรค์ด้วยใช้การอุปมาอุปไมยด้วยภาพครับ  อาจจะเป็นภาพการ์ตูน  การตัดต่อภาพด้วยโฟโต้ชอป หรือการใช้คำคมประกอบภาพถ่ายธรรมดา ก็สามารถดึงดูดความสนใจของผู้ชมได้ครับ 

บทความที่เกี่ยวข้อง

แผนผังเว็บไซต์

• หน้าแรก
• บทความ
• ข่าวสาร
• มัลติมีเดีย
• นิตยสาร CT

• เกี่ยวกับ
• Creative Thailand
• เศรษกิจสร้างสรรค์
• Creative City

• แหล่งข้อมูล
• Facts & Figures
• รายงาน
• หนังสืออ้างอิง

จัดทำโดย ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน)

• 
• งานนี้เผยแพร่ภายใต้ลิขสิทธิ์ Creative Commons แบบ Attribution Non-commercial Share Alike (by-nc-sa) โดยผู้สร้างอนุญาตให้ทำซ้ำ แจกจ่าย แสดง และสร้างงานดัดแปลงจากส่วนใดส่วนหนึ่ง ของงานนี้ได้โดยเสรี แต่เฉพาะในกรณีที่ให้เครดิตผู้สร้าง ไม่นำไปใช้ในทางการค้า และเผยแพร่งานดัดแปลงภายใต้ลิขสิทธิ์เดียวกันนี้เท่านั้น
• 
• 
•